Elke elektrische leiding heeft een weerstand waarover bij stroomdoorgang een spanning valt. Is de spanningsval te groot, bereiken verbruikers niet de volle nominale spanning: motoren lopen heet, verlichting flikkert, elektronica schakelt af. De DIN VDE 0100-520 beperkt de spanningsval in huisinstallaties tot 3% van de nominale waarde (= 6,9 V bij 230 V). De spanningsval-rekenmachine controleert of uw leiding deze grenswaarde naleeft.
Stap voor stap: zo gebruikt u de spanningsval-rekenmachine
- Geleidingslengte invoeren: De enkelvoudige lengte van de verdeler tot de verbruiker in meters. De rekenmachine houdt automatisch rekening met factor 2 voor heen- en terugleider bij eénfasige wisselstroom.
- Stroom invoeren: De bedrijfsstroom van de verbruiker in ampère – of de stroomsterkte van de installatieautomaat voor de worst-case-berekening.
- Doorsnede kiezen: Bestaande of geplande geleiderdiameter in mm² invoeren. Normdoorsneden: 1,5 / 2,5 / 4 / 6 / 10 / 16 mm².
- Geleidermateriaal kiezen: Koper (ρ = 0,0178 Ω·mm²/m) is standaard; aluminium (ρ = 0,028 Ω·mm²/m) wordt gebruikt bij huisaansluitingskabels en grote doorsneden.
- Resultaat beoordelen: Spanningsval in volt en procent. Groen: onder 3%. Rood: doorsnede vergroten of leidinglengte via tussenverdeeldoos verkleinen.
Praktische voorbeelden
Voorbeeld 1 – Garage met lange aanvoerleiding: 28 m koper 1,5 mm², 16 A. ΔU = (2 × 28 × 16 × 0,0178) / 1,5 = 10,6 V = 4,6% → te hoog! Met 2,5 mm²: ΔU = 6,36 V = 2,8% → net in orde. Met 4 mm²: 3,97 V = 1,7% → comfortabele marge.
Voorbeeld 2 – Laadpaal 32 A aanvoerleiding: 15 m koper 6 mm², 32 A. ΔU = (2 × 15 × 32 × 0,0178) / 6 = 2,85 V = 1,24% → ruim binnen de grenswaarde. Voor 25 m lengte zou men 10 mm² nodig hebben.
Voorbeeld 3 – Kelderverlichting: 22 m koper 1,5 mm², 6 A LED-verlichting. ΔU = (2 × 22 × 6 × 0,0178) / 1,5 = 3,14 V = 1,36% → geen probleem, ook met 1,5 mm² wordt de grenswaarde ruimschoots onderschreden.
Spanningsval berekenen volgens DIN VDE 0100-520
Formule (wisselstroom): ΔU = (2 × L × I × ρ) / A. Grenswaarde: 3% van 230 V = maximaal 6,9 V toegestaan. Voorbeeld: 20 m leiding, 16 A, 1,5 mm² koper: ΔU = (2×20×16×0,0178)/1,5 = 7,6 V → te hoog! Gebruik 2,5 mm²: ΔU = 4,6 V → in orde.
Veelgestelde vragen
Geldt de 3%-grenswaarde voor de gehele installatie of alleen de eindstroomkring?
DIN VDE 0100-520 beveelt 3% aan voor eindstroomkringen (van de onderverdeler naar de verbruiker) en maximaal 5% voor het gehele traject van de huisaansluiting tot de eindverbruiker. Bij een lange huisaansluitingsleiding resteert dus minder dan 3% budget voor de eindstroomkringen.
Waarom wordt factor 2 gebruikt bij wisselstroom?
Omdat de stroom zowel door de heenleider (fase) als de terugleider (nulgeleider) stroomt – beide dragen bij aan de weerstand. Bij draaistroom geldt een andere factor: ΔU = √3 × L × I × ρ / A (voor symmetrische driefasige belasting).
Wat doe ik als de spanningsval te groot is en ik de leiding niet kan vervangen?
Mogelijke oplossingen: 1) Een tussenverdeeldoos dichter bij de verbruiker installeren; 2) De beveiliging verkleinen en de verbruiker door een efficiënter apparaat vervangen; 3) Bij PV-installaties: het invoedingspunt verplaatsen. Het vervangen van de leiding door een grotere doorsnede blijft echter vaak de enige solide oplossing.
